قواعد سرمایه‌گذاری و کارآفرینی(استارت‌آپ)در آلمان

یکی از کلیدی‌ترین قوانین در نظام ‌حقوقی آلمان، قانون اقامت و اشتغال خارجی است. در این قانون مقرراتی راجع به ورود اتباع خارجی به آلمان، اقامت در آلمان و دلایل اقامت در آلمان (اقتصادی، تحصیلی و…) وضع شده است. فی‌الواقع در قوانین آلمان بخش معینی برای سرمایه‌گذاران، کارآفرینان و فیری‌لنس‌ها وجود ندارد و قوانین و مقررات راجع به خوداشتغالی در مورد آنها جاری است.

هر شهروند کشور ثالث پیش از  فعالیت اقتصادی (از جمله اشتغال و خود اشتغالی) باید درخواست صدور اجازه اقامت در آلمان را ارائه دهد. صدور آن منوط به رعایت شرایط مذکور در ماده 21 قانون اقامت آلمان است: منفعت اقتصادی یا نیاز محلی وجود داشته ‌باشد، پیش‌بینی تاثیر مثبت بر اقتصاد و وجود سرمایه شخصی از طرف شخص خارجی یا در دسترس بودن وام و منابع مالی برای تحقق ایده تجاری.

تا پیش از سال 2012، دو شرط اول با سرمایه‌گذاری حداقل 250،000 یورو و ایجاد 5 شغل، محقق می‌شد. با این حال، این آستانه با اصلاح قانون اقامت و اشتغال اتباع بیگانه برداشته شد. اما به چه دلیل این حداقل حذف شد؟ در واقع با وجود حداقل250 هزار یورویی، امکان مهاجرت اشخاصی که در زمان حال مبلغ لازم را ندارند ولی در آینده امکان موفقیت آن‌ها می‌رود از بین می‌رفت. به عبارت دیگر، این مقرره برای جذب سرمایه‌گذاری‌های استارتاپی و تکنولوژیکی حذف شد، اما باید توجه کرد که معیار 250 هزار یورویی هنوز به صورت عرفی وجود دارد.

در ارزیابی پرونده متقاضیان، این موارد بررسی می‌شوند: سودمندی ایده، تجربه کارآفرینی متقاضی و میزان سرمایه‌گذاری. لازم به ذکر است که مدت اعتبار اجازه اقامت حداکثر تا سه سال  است (بند 4 از ماده 21 قانون اقامت). اما پس از سه سال و با تحقق این شرایط، اجازه اقامت برای فرد متقاضی صادر می‌شود: فرد خارجی فعالیت برنامه‌ریزی شده را با موفقیت انجام دهد و قادر به حمایت مالی از خود و خانواده باشد.

البته روش دیگری نیز برای استفاده از سرمایه در آلمان وجود دارد: اخذ ویزای کارآفرینی/استارت‌آپ. برای اخذ این ویزا لازم است ابتدا شخص ویزای خوداشتغالی دریافت کند و اسنادی نیز راجع به محاسبات مالی (منابع لازم، سود و ضرر احتمالی) و بیمه سلامت ارائه دهد. مهم‌ترین مدرک در این پروسه طرح تجاری (بیزنس پلن) است و شخص باید به این سوالات پاسخ دهد که آیا تأثیر کسب و کار وی بر اقتصاد آلمان مثبت است؟ آیا ایده کسب و کار برای آلمان مناسب است؟ آیا پروژه مدنظر دارای منابع مالی تضمین شده است؟

ویزای استارت آپ آلمان برای شروع کسب و کار به سرمایه خاصی نیاز ندارد اما متقاضی باید از پشتوانه مالی نسبتاً مناسبی برخوردار باشد تا بتواند در صورت قبولی ایده وی در این کشور مکانی را برای راه‌اندازی کسب و کار آماده کند و همچنین او باید بتواند هزینه‌های زندگی خود و همسر و فرزندان زیر ۱۸ سال خود را تقبل کند.

متداول‌ترین نوع شرکت در آلمان، شرکت مسئولیت محدود است، این شرکت‌ها تحت حاکمیت قانون «شرکت‌های مسئولیت محدود» قرار دارند. برای تاسیس این نوع شرکت یک نفر سرمایه‌گذار هم کافیست و طبق ماده 5 قانون مذکور، حداقل میزان لازم برای تاسیس این قبیل شرکت‌ها، 25 هزار یورو است. برای تاسیس شرکت لازم است توافق‌نامه بین شرکا در دفتر اسناد رسمی و نهاد ثبت تجاری آلمان، مرقوم شود. نوع دیگر، شرکت سهامی است. این شرکت‌ها تحت حاکمیت قانون«شرکت سهامی» قرار دارند و وفق ماده 7 آن، برای تاسیس شرکت سهامی، به حداقل 50 هزار یورو نیاز است.

رسیدگی به درخواست سرمایه‌گذاری و بررسی بیزنس پلن در سطح ایالتی صورت می‌گیرد. در بادی امر بیزنس‌پلن توسط وکیل به دفتر امور بیگانگان محل مدنظر  داده ‌می‌شود و دفتر با اخذ مشورت از نهادهای تجاری محلی مثل اتاق بازرگانی تصمیم می‌گیرد. لازم به ذکر است که تائید اتاق بازرگانی محلی بسیار موثر است. پس از اخذ تائید، ویزا صادر می‌شود.

منابع:

https://www.gesetze-im-internet.de/englisch_aufenthg/

https://www.germany-visa.org/immigration-residence-permit/immigration-germany/

https://iclg.com/practice-areas/employment-and-labour-laws-and-regulations/germany

https://michelspmks.de/wp-content/uploads/2014/05/the_corporate_immigration_law_review-german-chapter-2014.pdf

https://uk.practicallaw.thomsonreuters.com/46279268?transitionType=Default&contextData=(sc.Default)&firstPage=true&bhcp=1#co_anchor_a654659

http://www.germanbusinesslaw.de/

Startup Visa: Here’s 15 Countries that Offer the Startup Visa to Foreign Entrepreneurs

https://www.gesetze-im-internet.de/aufenthg_2004/__21.html

شرکت مسئولیت محدود (GmbH) در آلمان و اتریش

باید متذکر شد که در هیچ‎یک ازکشورهای مورد بحث، صرف تاسیس شرکت، موجب اخذ تابعیت یا اقامت نمی‌شود مگر اینکه در راستای برنامه‌های مختلف مهاجرتی دولت‌های فوق‌الذکر باشد. به طور مثال در اتریش درصورتی که شرکت ذیل احکام مربوط به تاسیس استارت‌آپ یا خوداشتغالی قرارگیرد، ممکن است منتج به صدور مجوز اقامت و در نهایت درصورت وجود شرایط لازم، اخذ تابعیت شود.  در آلمان نیز تاسیس شرکت باید در جهت تحقق شرایط ماده21 قانون اقامت و اشتغال اتباع بیگانه مثل اثر مثبت اقتصادی در آلمان تاسیس شود ، مباحث مربوط به ویزای استارت‌آپ و ویزای سرمایه‌گذاری نیز ذیل این مبحث مطرح می‌شوند. به عبارت دیگر تاسیس شرکت درصورتی ممکن است باعث اخذ اقامت یا تابعیت کشورهای مذکور شود که بسته به کشور مدنظر، مشمول سرمایه‌گذاری، خوداشتغالی، کارآفرینی و تاسیس استارت‌آپ در آن کشور شود.

متداول‌ترین سیستم شرکتی در آلمان و اتریش، شرکت مسئولیت محدود(Gesellschaft mit beschränkter Haftung= GmbH) است. به نظر می‌رسد دلیل این امر سهولت روند مدیریتی، قواعد مربوط به مسئولیت شرکا و اکثر و اقل سرمایه لازم باشد. در هر دو کشور قوانین مادری برای تنظیم امور شرکت‌های مسئولیت‌محدود وضع شده‌است.

قانون شرکت‌های مسئولیت محدود آلمان به سال 1892 وضع و آخرین بار در سال 2017 اصلاح شده‌است. وفق ماده1 قانون مذکور، برای تاسیس این نوع شرکت یک نفر سرمایه‌گذار هم کافیست و طبق ماده5 این قانون، حداقل میزان لازم برای تاسیس شرکت‌، 25هزار یورو است. افتتاح حساب مربوط به شرکت پیش از ثبت نهایی شرکت انجام می‌پذیرد و حداقل 12500 یورو باید در حساب بانکی شرکت واریز شود.

با اصلاحات سال 2008، ماده 5aبه قانون شرکت‌های مسئولیت محدود آلمان اضافه شد. طبق این ماده شرکت  Unternehmergesellschaft، معروف به مسئولیت محدود کوچک به منظور حمایت از کارآفرینان به وجود آمد، شرکت mini-GmbH را می‌توان تنها با یک یورو تاسیس کرد ولی مشروط به اینکه دست‌کم یک‌چهارم سود سالیانه شرکت تا زمانی که حداقل سرمایه شرکت به 25هزار یورو برسد، ذخیره شود.

طبق قوانین مالیاتی آلمان، شرکت‌هایی که در آلمان ثبت شده‌اند یا مرکز اصلی مدیریتی آنها در آلمان است، موظف به پرداخت مالیات هستند. شرکت‌هایی هم که در آلمان اقامت ندارند یا ثبت نشده‌اند، در صورت کسب درآمد از منابع موجود در کشور آلمان، موظف به پرداخت مالیات هستند.

قانون شرکت‌های مسئولیت‌محدود اتریش به سال 1906میلادی وضع و در سال 2018 برای آخرین بار اصلاح شده‌است. در حقوق شرکت‌های اتریش نیز مانند آلمان تفاوتی بین اتباع خارجی و داخلی برای تاسیس شرکت وجود ندارد و وفق ماده 1  قانون مذکور، ممکن است شرکت توسط یک یا چند شخص حقیقی یا حقوقی ، مقیم یا غیر مقیم و اتریشی یا  خارجی تأسیس شود.  براساس ماده6 قانون شرکت مسئولیت محدود اتریش، حداقل سرمایه برای تاسیس این نوع شرکت، 35هزار یورو( 10هزار یورو برای شرکت‌های GmbH light) است و دست‌کم 50% این مبلغ باید هنگام تاسیس شرکت پرداخت شود. طبق بند اول این ماده، سرمایه شرکت صرفاً باید به یورو باشد و ارز دیگری برای تاسیس شرکت مورد قبول نیست.

باتوجه به قوانین مالیاتی اتریش، شرکت‌هایی موظف به پرداخت مالیات هستند که محل اصلی مدیریت آنها در اتریش باشد. هرچند باید توجه کرد که همانند آلمان برخی شرکت‌های خارجی نیز بنا به دلایلی مکلف به پرداخت مالیات می‌شوند؛ مثل کسب سود حاصل از سرمایه‌گذاری و  معاملات تجاری در اتریش ، به شرطی که این پروسه در اتریش به طور منظم و دائمی وجود داشته‌باشد.

منابع:

https://www.gesetze-im-internet.de/englisch_gmbhg/englisch_gmbhg.html

https://www.ris.bka.gv.at/GeltendeFassung.wxe?Abfrage=Bundesnormen&Gesetzesnummer=10001720&FassungVom=2020-04-25

https://www.lawyersgermany.com/mergers-and-acquisitions-in-Germany

https://www.gesetze-im-internet.de/gmbhg/BJNR004770892.html

https://www.mondaq.com/Austria/CorporateCommercial-Law/444504/GmbH-Light-Incorporation-Of-Austrian-Limited-Liability-Companies-Considerably-Cheaper-Since-1-July-2013

https://webshoprecht.de/IRModule/GmbHlight.php

https://www.lawyersgermany.com/open-a-company-in-germany

https://www.howtogermany.com/pages/mini-gmbh.html

https://uk.practicallaw.thomsonreuters.com/65964008?transitionType=Default&contextData=(sc.Default)&firstPage=true&bhcp=1#co_anchor_a816794

https://sevdesk.at/lexikon/mini-gmbh/

قانون نیروی کار ماهر آلمان 2020

از اول مارچ 2020، قانون جدید نیروی کار ماهر آلمان به اجرا درآمد؛ هرچند با ظهور ویروس کرونا و اعمال شدید محدودیت‌های تردد در سطح بین‌المللی، این قانون  فعلاً از مرکز توجهات خارج شده‌است. قانون مذکور، سیستم مهاجرتی آلمان را تغییر نمی‌دهد بلکه به قصد اصلاح قانون اقامت و اشتغال اتباع بیگانه و تسهیل و سرعت بخشیدن به استخدام نیروی کار ماهر غیراروپایی وضع شده‌ و عموم شروط صدور ویزای کاری برای نیروی ماهر با آنچه در قانون اقامت و اشتغال اتباع ببگانه آمده، یکسان است. به طور مثال در قانون جدید نیز به لزوم وجود پیشنهاد کاری و تائید آژانس فدرال اشتغال آلمان اشاره شده‌است.

یکی از تغییرات اساسی این قانون،  اصلاح بخش 39قانون اقامت و اشتغال اتباع بیگانه است؛ طبق این اصلاحیه، دیگر لازم نیست برای آژانس فدرال اشتغال آلمان محرز شود که فرد یا افراد آلمانی یا اروپایی دیگری برای آن شغل به خصوص وجود دارند، درحالیکه طبق پروسه قبلی در صورت وجود اشخاص آلمانی یا اروپایی واجد شرایط درخواست کار شخص غیراروپایی رد می‌شد. درنهایت اقامت موقت به مدت چهارسال صادر خواهدشد مگر اینکه آژانس فدرال اشتغال آلمان مدت زمان کمتری را براساس قراردادکار مشخص کند.

طبق قانون اقامت و اشتغال اتباع بیگانه2017، نیروی ماهر شخصی بود که دارای مدرک دانشگاهی آلمانی یا معتبر خارجی باشد، اما وفق قانون جدید، نیروی کار ماهر، فارغ‌التحصیلان دانشگاهی یا دارندگان مدارک فنی و حرفه‌ای آلمانی یا معتبر خارجی هستند و می‌توانند به قصد اشتغال یا کاریابی وارد آلمان شوند. طبق قانون قدیم تنها دارندگان مدارک دانشگاهی از این امر بهره‌مند می‌شدند. لازم به ذکر است که دسترسی به بازار کار آلمان همیشه برای اشخاص با مدرک دانشگاهی آلمانی نسبتاً آسان بوده و موقعیت شغلی مناسبی می‌توانست برای اشخاص فراهم کند. در مورد اشخاص بالای 45 سال، این اشخاص باید ثابت کنند که درآمد آن‌ها حداقل ماهانه 3685 یورو خواهد بود.

افراد می‌توانند با ویزای کاریابی تا شش ماه در آلمان حضور داشته‌باشند. اشخاصی نیز که پیشنهاد کاری قطعی دارند می‌توانند اقدام به دریافت اقامت موقت کاری کنند و پس از چهارسال با احراز برخی شرایط مثل حداقل 48 ماه پرداخت مالیات، مدرک زبان آلمانی و…، شخص می‌تواند برای دریافت اقامت دائم آلمان اقدام کند. البته این بازه زمانی برای فارغ‌التحصیلان دانشگاه‌ها و مراکز فنی و حرفه‌ای آلمان به دو سال کاهش می‌یابد.

از تغییرات مهم این قانون ورود شرکت یا کارفرما به پروسه صدور اقامت است؛ در گذشته، متقاضی باید خود شخصاً درخواست صدور مجوز اقامت موقت را ارئه می‌داد ولی طبق قانون جدید، کارفرما می‌تواند به نمایندگی از متقاضی این کار را انجام دهد. این امر برای سرعت بخشیدن به پروسه مهاجرت و دخیل کردن کارفرما در این پروسه مطرح شده‌است.

یکی دیگر از قواعد جدید این قانون، به اشخاص دارای مدرک دیپلم برمی‌گردد. طبق قانون جدید، در صورت وجود مدرک دیپلم، سن کمتر از 25سال، مدرک B2زبان آلمانی و توانایی مالی کافی برای زندگی در آلمان، اشخاص می‌توانند برای کارآموزی و طی دوره‌های تمرینی و آموزشی وارد آلمان شوند.

منابع:

https://www.loc.gov/law/foreign-news/article/germany-new-immigration-actstoattractandretainskilled-workers-published/

https://www.germany-visa.org/news/new-rules-for-working-in-germany-explained/

https://www.mondaq.com/germany/general-immigration/895820/germany39s-new-skilled-immigration-rules-take-effect-on-1-march-what-employers-need-to-know

Working in Germany: New Rules for Non-EU Nationals

https://www.natlawreview.com/article/new-skilled-worker-immigration-act-and-novelties-labor-migration-germany

https://www.mondaq.com/germany/investment-immigration/825520/the-new-german-skilled-worker-immigration-act-fachkrfteeinwandungsgesetz-feg

https://www.natlawreview.com/article/new-skilled-worker-immigration-act-and-novelties-labor-migration-germany