نظام حقوقی

نظام حقوقی ترکیه بر پایه سیستم حقوقی سیویل لا پایه ریزی شده است. طبق قانون اساسی ترکیه مجلس ترکیه بازوی قانون گذاری است. طبق رفراندوم 2017 در قانون اساسی ترکیه تغییراتی پدید آمد که ریاست جمهوری حق قانونگذاری بصورت محدود اعطا شد. قدرت آرای دادگاه ها محدود است (ویژگی سیویل لا) و دادگاه ها به دادگاه های حقوقی و کیفری و اداری تقسیم میشوند. تنها دادگاه عالی ترکیه توان ایجاد قوانین را دارد.

  • سیستم حکمرانی: جمهوری
  • جمعیت: 82,003,882
  • واحد پول: لیر
  • تولید ناخالص داخلی: 743میلیارد دلار
  • تورم: %12
  • نرخ بیکاری: %13.1
  • شاخص توسعه انسانی: 0.806(بسیار بالا)
  • ضریب جینی: 43
  • رتبه آزادی اقتصادی: 71

سرمایه گذاری در ترکیه

هیچ محدودیتی برای سرمایه گذاری خارجیان در ترکیه وجود ندارد. ترکیه پس از سال 2012 طبق مصوبه هیات وزیران شماره 3305/2012 رویه ای را در پیش گرفته است که با سرمایه گذاران خارجی همانند سرمایه گذاران داخلی رفتار شود. طبق قانون سرمایه گذاری مستقیم شماره 4875 مصوب 2003 خارجیان می توانند با سرمایه گذاری در شرکت های ترک، ایجاد شرکت، بدست آوردن سهام بدون نیاز به اخذ اجازه سرمایه گذاری کنند. اما برخی از حوزه های خاص مانند بانکداری یا بیمه نیاز به اجازه دولت با رعایت برخی از محدودیت ها دارد. طبق اصلاحات بر مقرره شماره 32 حمایت از ارزش پول ملی خرید و فروش شرکت ها یا سهام آن و دیگر نقل و انتقالات می تواند با ارز دیگری غیر از پول ملی ترکیه انجام شود.

همچنین برای تشویق سرمایه گذاری در ترکیه طبق ماده 20 آیین نامه اجرایی مصوب 2010 قانون حق شهروندی/تابعیت ترکیه با اصلاحات سال 2018 اخذ اجازه اقامت یا شهروندی در ترکیه با یکی از روشهای زیر ممکن است:

با سرمایه گذاری با مبلغ حداقل 500 هزار دلار آمریکا در یک حساب بانکی در ترکیه یا به صورت خرید سهام در یک شرکت ترک

خرید یا تعهد به خرید مال غیر منقول معادل حداقل 250 هزار دلار در ترکیه

ایجاد شغل حداقل برای 50 نفر از طریق سرمایه گذاری

ثبت شرکت و انواع آن

طبق قانون تجارت ترکیه شماره 6102 شرکت ها به دو دسته اصلی تقسیم می شوند:

1شرکت ها سرمایه

•شرکت سهامی anonim

•شرکت با مسئولیت محدودlimited

•شرکت ((sermayesi paylara bölünmüş komandit ortaklık که مسئولیت شرکا محدود است.

2شرکت های غیر سرمایه (که سهامداران مسئولیت نامحدود دارند):

•شراکت جمعی kollektif ortaklık

•شراکت بامسولیت تضامنی komandit ortaklık

پر استفاده ترین شرکت ترکی شرکت سهامی و با مسئولیت محدود است. این نوع از شرکتها ساختار و مقرراتی مشابه در دیگر کشورهای دنیا دارد. همچنین مسئولیت سرمایه گذاران محدود به مبلغ سرمایه است. شرکت سهامی برای شرکت های بزرگتر که ساختارهای پیچیده تری دارند استفاده میشود. فقط شرکت های سهامی میتوانند سهام خود را عرضه عمومی کنند. مزیت های شرکت با مسئولیت محدود نیز محدودیت در انتقال سهام بدون اجازه دیگر شرکا می باشد. حداقل سرمایه در شرکت سهامی 50 هزار لیر و در شرکت با مسئولیت محدود 10 هزار لیر می باشد.

هر دو این شرکت ها می توانند با یک سهامدار نیز تشکیل شوند. برای ثبت شرکت سهامی حداقل 25 درصد از سرمایه اولیه قبل از تاسیس شرکت باید پرداخت شود. بقیه مبلغ سرمایه طی ‌24 ماه پرداخت خواهد شد. طبق قانون تجارت ترکیه چنین الزامی برای شرکت با مسئولیت محدود وجود ندارد. شرکتها ملزم به ارائه گزارش سالیانه سال مالی و فعالیت های تجاری هستند.

نحوه ثبت شرکت بوسیله ارائه مدارک لازم و با اخذ پروانه تجارت صورت میپذیرد. مرکز ثبت شرکت استانبول (www.ito.org.tr) و مرکز ثبت آنکارا (www.ato.org.tr) مدارک لازم را معین می کنند. در برخی از حوزه های تجارت مانند بانک داری و بیمه قبل از ثبت شرکت باید از وزارت اقتصاد یا دیگر مقامات مربوطه پروانه اخذ کنند. شرکت با مسئولیت محدود در هر حوزه تجاری به جز بانکداری و بیمه می تواند فعالیت بکند.

ثبت پتنت

ترکیه عضو کنوانسیون پاریس، معاهده PCT، کنوانسیون پتنت اروپایی، تریپس می باشد. همچنین قانون داخلی ترکیه مربوط به حقوق مالکیت فکری قانون مالکیت فکری شماره 6769 و آیین نامه های مربوط به آن می باشد. موسسه پتنت در ترکیه وابسته به وزارت صنعت و تکنولوژی، مسئول ایجاد حقوق مربوط به پتنت و حفاظت از آن می باشد. پس از قانون شماره 6769 مربوط به مالکیت صنعتی اسم موسسه به موسسه پتنت و علامت تجاری (بصورت کوتاه TÜRKPATENT ) تغییر یافت.

طبق ماده 83 قانون شماره 6769 سه ویژگی لازم برای پتنت بودن: نوآوری، قابلیت استفاده در صنعت، وجود عنصر ابتکار است. حق ثبت پتنت به کسی یا کسانی که ابتکار به خرج داده اعطا می شود. برخی از موارد را نمی توان بعنوان پتنت ثبت کرد : اکتشافات و تئوری های علمی، فعالیت های ذهنی، برنامه های کامپیوتری، کتاب و آثار تالیفی. بهتر است افراد متقاضی ثبت پتنت، برای جلوگیری از ابطال پتنت و دعواهای حقوقی در آینده تحقیقات اولیه انجام دهند. تحقیق اولیه می تواند توسط خود شخص یا بوسیله شرکت های فعال در این زمینه انجام پذیرد.

به دعوای پتنت در دادگاه های مخصوص مالکیت فکری رسیدگی می شود. این دادگاه ها فقط در شهرهای بزرگ ایجاد شده اند. طبق ماده 156 قانون مالکیت فکری خواهان می تواند در محل اقامت خود، یا محل نقض پتنت، محل تاثیر نقض پتنت طرح دعوی کند. به جز صاحبان پتنت تنها وکلایی که در موسسه پتنت و علامت تجاری تایید شده اند، می توانند بعنوان نماینده در دادگاه حضور یابند. رای دادگاه های کشورهای دیگر به جز اداره پتنت اروپایی طبق کنوانسیون اروپایی پتنت 1973 برای دادگاه های ترک الزامی نیست. طبق ماده 141 قانون مالکیت صنعتی هرکسی بجز دارنده یا کسی که حقوق پتنت به او واگذار شده است پتنت مشابه یا بخشی از آن تولید کند نقض پتنت صورت گرفته و دارنده می تواند علیه او طرح دعوی کند. بطور کلی زمان حمایت از پتنت 20 سال در ترکیه می باشد.

استارت‌آپ/ کارآفرینی ترکیه

در حال حاضر ویزای استارت‌آپ در کشور ترکیه وجود ندارد اما کارآفرینان از طریق ایجاد یک کسب و کار جدید و با اهداف تجاری در ترکیه با توجه به قسمت پ بند 1 ماده 31 قانون بیگانگان و حمایت بین‌المللی شماره 6458، می‌توانند اجازه اقامت به مدت یک سال اخذ کنند و تمدید آن با توجه به عملکرد تجاری و اقتصادی کسب و کار صورت می‌گیرد.

سقف مشخصی برای راه‌اندازی کسب و کار وجود ندارد اما تاسیس برخی از شرکت‌ها نیازمند حداقل مبلغ سرمایه‌گذاری در آن شرکت می‌باشد که با توجه به نوع شرکت فرق می‌کند. امر مهمی که یک کار‌آفرین باید توجه کند، اخذ اجازه کار برای مدیریت کسب و کار راه‌اندازی شده است که نیازمند برخی از شروط خاص می‌باشد.

برنامه دیگر کشور ترکیه برای جذب کارآفرینان، اعطای پاسپورت ترکی با راه‌اندازی یک کسب و کار و سرمایه‌گذاری حداقل 500 هزار دلار می‌باشد که فرد کارآفرین تا سه سال باید این کسب و کار را حفظ کند. این برنامه طبق اصلاح آیین‌نامه اجرایی قانون حق شهروندی معرفی شده است.

کار در ترکیه

روابط کاری در ترکیه با قانون کار شماره 4857 تعیین میشود. قانون کار به هر کارفرما و کارگری (کارگر یقه آبی یا سفید یا سطوح مدیریتی) به جز مستخدمین در حوزه دریایی و مدیا که قوانین مخصوص به خود دارند اعمال می شود. قراردادهای کار با مدت یکسال و بیشتر باید به صورت کتبی بسته شوند. برای قرارداد کار با مدت کم کارفرما باید شروط کار و ساعت های کاری و غیره را به صورت مکتوب در اختیار کارگر قراردهد. قانون نیروی کار خارجی مصوب 2016 شماره 6735 بر افراد خارجی متقاضی کار در ترکیه اعمال میشود. همه افراد خارجی نیازمند اجازه کار هستند به جز افرادی طبق موافقت نامه های دوجانبه یا چند جانبه از اخذ آن معاف اند. درخواست اجازه کار می تواند در ترکیه یا خارج از کشور ارائه شود. شرکت های ترک برای آنکه کارکنان خارجی استخدام کنند باید برخی از شروط مانند وجود حداقل 5 کارگر شهروند ترکیه در همان محل کار، صادرات یا داشتن سال مالی معادل حداقل 250 هزار دلار یا سرمایه حداقل 100 هزار لیر برای شرکت های با مسئولیت محدود و سهامی را رعایت کنند. البته در برخی از موارد خاص رعایت این شروط الزامی نیست.

کارت تورکواز

کارت تورکواز از سال 2017 به خارجیانی که بتوانند در ترکیه به رشد آموزش هنر، علم، تکنولوژی و اقتصاد کمک کنند اعطا می شود. این کارت همانند گرین کارت آمریکایی است. یکی از مهمترین دلایل ایجاد کارت توکواز که ابتداعا به آن کارت آبی گفت می شد، این است که برخلاف ترکیه برخی از کشورها به تابعان خود اجازه نمی دهند که دو تابعیتی شوند و این افراد ممکن است با خطر از دست دادن تابعیت اولیه خود مواجه شوند. بنابراین دولت ترکیه با اعطای این کارت به این افراد اجازه میدهد تا با حفظ تابعیت قبلی خود بتوانند در ترکیه اقامت کنند و به این کشور با علم و سرمایه خود کمک ورزند. فرد متقاضی میتواند درخواست خود را از طریق کنسولگری / سفارت فرانسه در کشور خود یا از طریق مراجع قانونی در ترکیه انجام دهد. همسر و فرزندان زیر 18 سال فرد متقاضی نیز می تواند حق اقامت کسب کند. در صورتیکه فرد متقاضی از طریق مراجع قانونی در ترکیه اقدام می ورزد آنها باید درخواست اقامت خود را همراه با درخواست فرد متقاضی به مقامات صالح تحویل دهند. اما در صورتیکه فرد متقاضی درخواست کارت تورکواز خود را خارج از ترکیه انجام میدهند، خانواده او پس از ورود به ترکیه و ظرف 90 روز باید درخواست اقامت و برگه های لازم را تحویل مقامات صالح بدهند.

طبق ماده 5 آیین نامه کارت تورکواز مصوب 2017 متقاضیان باید حداقل یکی از شرایط زیر را داشته باشند:

اثبات صلاحیت و مهارت های فوق العاده تحصیلی، دانش و تجربه.

سرمایه گذاری به مبلغ زیاد که منجر به ایجاد اشتغال قابل توجه شود.

کمک به توسعه علم و فناوری به نفع کشور در سطوح بین المللی در زمینه های علمی، صنعتی و فن آوری.

کمک به فرهنگ، فعالیت هنری و یا ورزشی در ترکیه.

کمک در راستای به رسمیت شناختن و ارتقا فرهنگ بین المللی ترکیه که در راستای منافع ملی ترکیه است.

تحصیل در ترکیه

تمایل دانشجویان خارجی مخصوصا ایرانیان در سالهای اخیر برای تحصیل در ترکیه افزایش یافته است. کسانیکه میخواهند برای دوره های آموزشی، دانشجویی، دوره های آموزش زبان ترکی وارد ترکیه شوند باید از طرف کنسولگری یا سفارت ترکیه در کشور فرد متقاضی درخواست ویزا کنند. تابعین کشورهایی که موافقت نامه معافیت از ویزا با ترکیه دارند نیازی به اخذ ویزا ندارند. افراد متقاضی پس از ورود به ترکیه و ثبت نام در دانشگاه باید ظرف 1 ماه درخواست اجازه اقامت کنند. طبق ماده 38 قانون بیگانگان و حمایت بین‌المللی شماره 6458 ترکیه به دانشجویانی که در مقطع پیش دانشگاهی، کارشناسی، کارشناسی ارشد و دکترا درس می خوانند اجازه اقامت دانشجویی اعطا می شود. اجازه اقامت دانشجویی از مدت زمان دوره آموزشی دانشجو بیشتر نخواهد بود. طبق همین قانون دانشجویانی که بخواهند کار کنند میتوانند با اخذ اجازه کار، مشغول کار شوند بجز دانشجویان مقطع پیش دانشگاهی و کارشناسی که پس از اتمام سال اول تحصیلی خود و طبق تعداد ساعتی که توسط قانون یا مقامات قانونی مشخص میشود، با اخذ اجازه کار می توانند مشغول به کار شوند.